Sağlıklı yaşamın ilk kuralları arasında yer alan sağlıklı ve
bilinçli beslenmeyi bir yaşam tarzı haline getirmek gerekiyor. Ancak sağlıklı
beslenme yalnızca tüketilen gıdalara dikkat etmekle olmuyor. Mümkün olduğunca
doğal ve organik beslenmeye özen göstermeli ve ambalaja girmiş ürünlerden uzak
durmak gerekiyor.
Günümüz şartlarında ise maalesef tamamen doğal beslenme mümkün
olmayabiliyor. Yoğun şehir temposu içerisinde ihtiyaç duyulan besini
marketlerden hemen temin edebiliyor ve zamandan tasarruf ettiğimizi
düşünebiliyoruz. Böyle durumlarda zamandan tasarruf ederken, sağlığımızdan da
olabiliyoruz.
Üzerinde çok durulmayan gıda etiketleri, içerikleri, besin değerleri hatta son tüketim tarihleri bile okunmadan besin alınabiliyor. Oysa sağlığı son derece tehdit edici pek çok olumsuz tablo ile karşılaşmak mümkün. Tek yapılması gereken; ambalajlı ürün tüketmek zorunda kalındığında, dikkatlice üzerini okumak…
Gıda Etiketlerini Okurken Nelere Bakmalıyız?
- Ürünlerin
İsmine Dikkat Edin… Tüketicilerin en sık yaptığı yanlışlar
arasında, etiketi doğru okumamak ya da hiç okumamak geliyor. Ürünün ismini
kendi üzerinde yazılı olduğu şekli ile okumamak, çoğu zaman benzer bir ürün
alınmasına neden olabiliyor. Aradığınız ürünün ambalajına benziyor diye,
okumadan satın almamalısınız. Çoğu tüketici bu durumu evde fark edebiliyor. - Muhafaza
Koşullarını İnceleyin… Her besinin yapısı gereği saklanma koşulları
farklıdır. Bazı besinler serin ve kuru ortamda saklanırken, bazılarında şartlar
farklı olabiliyor. Gıdanın satıldığı koşullara dikkat etmeli, üzerinde yazan
talimata göre kullanana kadar muhafaza etmek gerekiyor. - Alerjen
Uyarısı… Farklı kimyasal ve fizyolojik işlemlerden geçen besinlerin
içerisinde, bazı katkı maddeleri ve bileşenler eklenebiliyor. Bu gibi
durumlarda üretici firma, konu ile ilgili bir uyarıcı metin yazmak zorundadır.
Özellikle bazı alerjik durumu olanların, tüketmeden önce besinlerin üzerini
mutlaka okuması gerekiyor. - Son
Tüketim Tarihi… Bazen büyük market ve alışveriş merkezlerinde,
son kullanma tarihi geçen gıdalar ile karşılaşılabiliyor. Özellikle dikkat
edilmesi gereken bir konu olan bu tarih, yoğunluk nedeni ile gözden kaçabiliyor
ki; konu insan sağlığı olduğundan, kesinlikle mazur görülecek bir durum
olmadığını belirtelim. Gıda alışverişlerinizde ürünlerin son kullanma
tarihlerini kendinizde kontrol etmeyi alışkanlık haline getirmeli ve konuyu
hafife almamalısınız. Süt, yumurta, yoğurt gibi yapısı değişebilen besinlerde
SKT yer almaktadır.
- Besin
Değerlerini Okuyun… Gıdanın içerisinde bulunan enerji değerinin
yanı sıra yağ, karbonhidrat, tuz/sodyum, lif ve protein gibi besin öğelerinin
miktarı ile ilgili buradan bilgi alabileceksiniz. Beslenme beyanı ya da sağlık
beyanı verilen gıdalarda, beslenme yönünden etiketleme zorunludur. Üreticinin
isteğine bağlı olarak GKM yani günlük karşılama miktarı da gıda üzerinde yer
alabilmektedir. Vitamin ve mineral gibi günlük beslenme referans düzeyinin
yüzde kaçını içerdiği bulunmaktadır. - Beslenme
Beyanını (Varsa) Kontrol Edin… Beslenme beyanı; mevzuata göre gıdanın
içerisindeki enerji, besin öğeleri ve ya diğer öğeler dikkate alındığında,
yararlı özelliklere sahip ise üreticinin bunu belirtmesidir. Örneklendirirsek;
gıdanın 100 gramında, 6 gramdan fazla lif içeriği bulunuyorsa,
zenginleştirilmiş gıda olarak değerlendirilir. Bu nedenle gıdanın ambalajında “Yüksek
Lifli” şeklinde bir beyan verilir. - Sağlık
Beyanını(Varsa) Kontrol Edin… Gıdanın
içerisinde yer alan öğelerin büyüme, gelişim ve fizyolojik işlevler üzerindeki
etkileri, sağlığı korumaya yardımcı etkisini belirten, ima eden ve ileri süren
beyana sağlık beyanı denilmektedir. “Kalsiyum, kemik ve dişlerin gelişmesine
yardımcı olur.” İbaresi bir sağlık beyanıdır. Satın alacağınız gıdanın üzerinde
bu gibi ibareler olup, olmadığına dikkat etmeniz yararınıza olacaktır.
STT ile TETT arasında ne fark vardır?
- STT (Son Tüketim Tarihi): Bu tarih, gıda ile ilgili önerilen saklama koşullarına uygun bir şekilde muhafaza edilmesi halinde, belirtilen tarihe kadar güvenli bir şekilde tüketilebileceğini ifade eder. Bu tarihten sonra ise sağlık açısından risk oluşturabileceğinden tüketilmesi tavsiye edilmemektedir. Bazı besinlerde; süt, yoğurt, yumurta gibi gıdalarda bulunur.
- TETT (Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi): Bu tarih ise, gıdanın kalitesi ile ilgili bir durumdur. Gıdanın tazeliğini ve yapısını bu tarihe kadar koruyacağını belirtir. Bu tarihten sonra tüketilmesi ise sağlık açısından bir sıkıntı oluşturmaz. Yalnızca raf ömrü bittiğinden, tazeliğini kaybedebilir anlamına gelmektedir.
