Hint ve Yunan felsefesine dayanan vejetaryenlik; hayvan eti olduğundan balık, tavuk, kırmızı et tüketmeyen ancak hayvansal ürünlerin tüketiminden kaçınılmayan beslenme şeklidir. Vejetaryenler; yumurta, süt, yoğurt gibi besinleri tüketmektedirler. Kendi içerisinde ayrılarak lakto vejetaryenler olarak belirtilen grup, diğer hayvansal ürünleri de tüketmezler.
Veganizm ise tüm hayvan sömürüsü gerektiren besin ve
ürünlerden uzak durulan bir yaşam biçimidir. Veganlar; et, yumurta ve süt dahil
olmak üzere tüm hayvansal ürünlerden uzak durulan beslenme şeklidir. Etik ya da
çevresel faktörler gibi pek çok etkenin, bireylerin beslenme alışkanlıklarında
etkili olabildiğini hatırlatmak isteriz.
Milattan önce 6.yy’da yaşayan Pisagor; tarihte görülen ilk ve en ünlü vejetaryendir. Öncesinde bitki temelli beslenme şekli olarak belirtilirken, Pisagor sayesinde vejetaryenlik terimi ortaya çıkmış ve sonraki tüm dönemlerde bu şekilde adlandırılmaya devam edilmiştir.
Vejetaryen ve Vegan Beslenmenin Yararları;
- Vejetaryen beslenme, antioksidanlar ve
vitaminler açısından oldukça zengindir. - Bitkisel besinlere ağırlık verildiğinden, kalp
sağlığını korumaya yardımcı olur, - Kalorisi düşük olan meyve ve sebze tüketimine
ağırlık verildiğinden kolay kilo kontrolü sağlamaktadır, - Doğru ve çiğ beslenmeyi tercih etmeniz
durumunda, daha fazla sindirim enzimi sağladığından oldukça faydalıdır, - Et tüketilmediğinden pişmiş ette bulunan kanserojen
maddelerden de uzak durulmasına neden olmaktadır, - Bitkilerin besin zincirinin en alt basamağında
bulunması nedeniyle sürdürülebilir özellikte ve çevreyi korumak adına iyi bir
tercihtir, - Vegan beslenme şekli ile kanser riskini en aza
indirebilirsiniz, - Vegan diyetleri ile eklem şişmesi, sabah tutukluğu
gibi artrit semptomlarını azaltmaya yardımcı olur. - Bolca bitki proteini alındığından, böbrek
fonksiyonlarını geliştirmeye destek olur, - Yapılan araştırmalar sonucunda vegan
beslenmenin, Alzheimer hastalığını yavaşlatabildiği belirlenmiştir.
Vejetaryen ve Vegan Beslenme ile İlgili İlginç Bilgiler;
- Sağlık ve çevresel nedenler ile et tüketimini
azaltma amacıyla, 2012 yılında Los Angeles Belediye Meclisi’nin aldığı karar
ile pazartesi günleri et tüketilmemektedir. - Amerikan Vegan Topluluğu’na göre bal hayvansal
kaynaklı bir besin olduğundan vegan beslenmeye uygun olmadığını savunurken,
karşıt olan gruplar da aksi yönde görüşe sahip olduklarını bildirdiler. - Dünya üzerinde en kalabalık vejetaryen nüfusa
sahip olan ülke Hindistan’dır. - İngiltere’de yapılan bir çalışmada yüksek IQ’ya
sahip çocukların vejetaryen olma ihtimalinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. - Sezar’ın askerlerinin tamamen sebze ile
beslenmesi nedeniyle Hitler’in düşüncelerine göre Alman ordusunun anahtarı
olabilirdi. - Doğruluğu bilinmez ancak iddialar Adolf Hitler’in
de vejetaryen beslenmeyi tercih ettiği söylenmektedir. - İngiltere’de yapılan çalışmalara göre et tüketiminin
fazla olması halinde erkeklerin maço bir yapıya öne sürülmektedir, - Pek çok kişi et tüketilmeyen beslenme
düzenlerinde protein eksikliği oluşabileceği yanılgısına düşmektedir. Ancak
protein, bilindiği üzere bitkilerden de alınabilir. - Vejetaryen beslenenler kendi içerisinde oto- vejetaryen,
lakto- vejetaryen, ovo-lakto vejetaryen olarak gruplandırılmıştır. - Amerika’nın en ünlü vejetaryenlerden olan Benjamin
Franklin, soya peyniri olarak bilinen tofuyu 1770 yılında ülkesine tanıtmıştır. - Yapılan bazı çalışmalar vegan beslenmenin, B12
vitamini eksikliği oluşturabileceğini dolayısıyla kemiklerde zayıflama
görülebileceğini belirtmektedir. - 1993 yılında İtalyanca’da balık manasına gelen pesce
kelimesinden türetilen pesketaryenlik; balık ve suda bulunan canlıların dışında
et tüketmemek anlamına geliyor. - Bazı dini inanışlarda et yeme konusu tarih
boyunca tartışılan bir konu olmuştur. Ancak vejetaryen beslenmenin, en doğru ve
sağlıklı beslenme şekli olduğu yaygın olarak benimsenmektedir. - Yine tarihte ismini sıkça duyduğumuz Fransız
filozof Voltaire’in vejetaryenliğin yaygınlaşmasını sağlayan bir tarih figürü
olduğunu belirtmek isteriz. - “Time” tarafından 2008 yılında yapılan bir
araştırmaya göre Amerika nüfusunun 7.3 milyonu vejetaryen iken ülkede o
yıllarda bulunan vegan sayısı sadece 1 milyon kadardır.
